Cel i przedmiot badań

metodologia pracy magisterskiej

W podrozdziale dotyczącym metodologii badań własnych zostaną omówione następujące kwestie: cel, przedmiot, dobór próby badawczej, teren badań, a także problemy badawcze. Ponadto zostaną omówione metody, techniki i narzędzia badawcze stosowanych w badaniach pedagogicznych.

Mieczysław Łobocki definiuje metodologię badań pedagogicznych jako naukę o zasadach i sposobach postępowania badawczego zalecanych i stosowanych w pedagogice. Przez zasady, czy reguły lub normy takiego postępowania, rozumie się pewne najogólniejsze dyrektywy (zalecenia), mające na celu ułatwienie w miarę skutecznego przeprowadzenia badań. Natomiast sposobami postępowania badawczego nazywa się procedury (strategie) gromadzenia i opracowania interesujących badacza wyników .

Badania pedagogiczne, może w większym stopniu, niż gdzie indziej określone są przez cele, jakim służą. Ich zadaniem jest zbadanie warunków niezbędnych do realizacji postulowanych stanów rzeczy. Celem badania jest poznanie umożliwiające działanie skuteczne’40.

Z punktu widzenia celu badania wyróżniamy w pedagogice:

  • badania teoretyczne określone także jako badania podstawowe,
  • badania eksperymentalne, zwane także badaniami weryfikacyjnymi,
  • badania diagnostyczne z odmianami badań terapeutycznych i
  • prognostycznych149.

W badaniach ilościowych cel badań jest wyraźnie określony przed ich rozpoczęciem. Można go sprecyzować, podejmując próbę udzielenia odpowiedzi na kilka formalnych pytań. Celem badań może być odpowiedź na pytanie: „Jak jest?” (wyznaczające opisowy charakter celu badawczego), „Dlaczego…?” (wyznaczający diagnostyczny charakter celu badań), „Jaki jest związek między.?” (wyznaczające diagnostyczno-wyjaśniający cel badań)150.

Celem badań pedagogicznych jest poznanie naukowe istniejącej realnie, doświadczalnie rzeczywistości społecznej, opis jakiegoś zjawiska, instytucji lub [1] [2] [3] [4]

jednostki. Oprócz funkcji poznawczej badania pedagogiczne spełniają funkcje praktyczno-użyteczne oraz funkcje poznawcze[5].

Celem niniejszych badań było poznanie roli reklamy społecznej jako narzędzia kampanii społecznej. Badania miały pokazać jakie znaczenie mają mechanizmy stosowane w przekazie reklamowym, a także przybliżyć wiedzę dotyczącą ważnych problemów społecznych, która może być wykorzystywana w edukacji i profilaktyce.

Kolejnym omawianym aspektem jest przedmiot badań. Według Janusza Sztumskiego przedmiotem badań jest to wszystko, co składa się na tzw. rzeczywistość społeczną. Do najistotniejszych jej składników zaliczamy:

  • zbiorowość i zbiory społeczne;
  • instytucje społeczne;
  • procesy i zjawisko społeczne[6].

Przedmiotem badania była reklama społeczna. Analiza definicji wskazuje, że reklama społeczna podobnie jak reklama komercyjna służy nie tylko informowaniu, ale również zmianie postawy i zachowania. Jej celem jest wywołanie postaw i zachowań społecznie pożądanych, poprzez namawianie do prospołecznych zachowań, jak np. pomaganie potrzebującym, oraz namawianie do zaniechania zachowań niepożądanych. Ponieważ reklama społeczna jest powszechnie dostępna, dostarcza informacji na tematy ważne społecznie. Poprzez swoją funkcję edukacyjną przekazują jakąś wiedzę. To reklamy skłaniające człowieka do myślenia, sprawiające, że człowiek zastanowi się nad sensem reklamy. Niejednokrotnie pobudzi do działania.

Dobór osób badanych, czyli wyselekcjonowanie dla celów badawczych pewnej ich liczby spośród określonej zbiorowości ludzi, którymi badacz jest szczególnie zainteresowany. Zbiorowość tę nazywa się populacją lub zbiorowością generalną albo populacją generalną, a osoby wyselekcjonowane próbą lub próbką[7].

Istnieją różne sposoby doboru osób badanych. Najczęściej mówi się o losowym i celowym doborze próby. Losowy jej dobór polega na doborze osób z określonej populacji w taki sposób, by decydował o tym przypadek, a nie świadomy wybór. Z celowym doborem natomiast mamy do czynienia wtedy, gdy wyselekcjonowania osób badanych z danej populacji dokonuje bezpośrednio sam badacz[8] [9] [10].

W badaniach zostały przeanalizowane reklamy społeczne emitowane w 2011 roku. Terenem badań była strona internetowa poświęcona kampaniom społecznym „kampaniespoleczne”pl (Fundacja Komunikacji Społecznej to organizacja pozarządowa działająca od 1998 roku, której misją jest wprowadzanie dobrej i odpowiedzialnej komunikacji jako podstawowego warunku zgody, współpracy i zrozumienia niezbędnych dla rozwoju społeczeństwa obywatelskiego. Cele Fundacji to podnoszenie jakości komunikacji społecznej w Polsce poprzez profesjonalizację marketingu społecznego i tworzenie warunków współpracy organizacji pozarządowych, mediów i biznesu)’55.

Dla uzupełnienia badań zostały przeprowadzone wywiady z przedstawicielami czterech agencji reklamowych, tworzących reklamy społeczne.

W badaniach został wykorzystany dobór próby celowo-losowy. Badania zostały przeprowadzone w lutym 2012 roku. Przeprowadzone badania miały zarówno charakter jakościowy jak i ilościowy. Badania jakościowe dotyczyły wywiadu z przedstawicielami agencji reklamowych, natomiast badania ilościowe odnosiły się do analizy reklam, w których istotna była liczba pojawienia się danego wskaźnika.

Aby badania przyniosły rzetelne i istotne wyniki niezbędne jest przeprowadzenie badań pilotażowych. Badania pilotażowe to swoisty zabieg organizacyjno-koncepcyjny, który ma na celu uwiarygodnienie lub korektę założeń teoretycznych i rozwiązań warsztatowych oraz utworzenie ich ostatecznej, niezmiennej wersji. Owa niezmienność, stałość wszystkich procedur badawczych, założeń teoretycznych i technik badawczych jest typową właściwością badań ilościowych. W badaniach pilotażowych weryfikujemy trafność wyboru terenu badań lub grupy badawczej ze względu na cel badań. Mają one także dać odpowiedź na pytanie o to, czy przygotowane narzędzia badawcze są funkcjonalne, to znaczy czy wypełniają przypisane im zadania (dotyczy to komunikatywności języka, budowy pytań lub rang skali, ich precyzji, jednoznaczności itp.

Badania pilotażowe zostały przeprowadzone w styczniu 2012 roku. Badania te miały na celu pokazać, czy za pomocą skonstruowanego narzędzia badawczego zostanie uzyskana odpowiedź na wyznaczone cele badań, których było poznanie roli reklamy społecznej jako narzędzia kampanii społecznej.

[1] Łobocki, Metody i techniki badań pedagogicznych, Kraków 2008, s. 13 – 14.

[2]     Zob. J. Sztumski, [w:] T. Pilch, T. Bauman (red.), Zasady badań pedagogicznych – strategie ilościowe i jakościowe, Warszawa 2001 s. 35.

[3]    Zob. Tamże, s. 36.

[4] Zob. S. Palka, Podstawy metodologii badań w pedagogice, Gdańsk 2009, s. 66.

[5] Zob. W. Dutkiewicz, Podstawy metodologii badań do pracy magisterskiej i licencjackiej z pedagogiki, Kielce 2001, s. 50.

[6]    J. Sztumski, Wstęp do metod i technik społecznych, Katowice 1995, s. 19.

[7]    Zob. M. Łobocki (red.), Metody i techniki badań pedagogicznych, Kraków 2008, s. 40.

[8] Zob. M. Łobocki (red.), Metody i techniki badań pedagogicznych, Kraków 2008, s. 40.

[10]   Zob. S. Palka, Podstawy metodologii badań w pedagogice, Gdańsk 2009, s. 69.